Abortu

(Reindiritzadu dae Istrumadura)

Flag of Sardinia, Italy.svg
Artìculu in LSC
Flag of Sardinia, Italy.svg

S'abortu, faeddu sientìficu pro istrumadura (fintzas istrumera, istrumu), est unu trèmene mèigu pro designare s'interrùmpida de s'ingraidèntzia pro mèdiu de sa bogadura de su fedu in antis chi custu siat vivìbile intre sa de 20 e sa de 28 chidas. Podet èssere ispontàneu o induidu. S'istrumadura ispontànea est sa pèrdida de su fedu chentza de interventu umanu perunu. Podet èssere atzidentale (pro neghe de un'infetzione, unu corpu, una toscadura, una nèsiga de su fedu…) in una persone chi giai at tentu ingraidèntzias normales, o regulare cando una malformatzione, unu difetu ormonale o cale si siat àtera càusa faghet impossìbile chi su fedu potzat crèschere normalmente. Sabortu induidu oabortu provocadu est su resultu de sas atziones cumintzadas cun s'intentzione de interrùmpere s'ingraidèntzia.

Ses diagrammas de istrumadura in tapas diferentes

Si faeddat de abortu terapèuticu cando, intre àteros, sa sighida de s'ingraidèntzia o su partu signìficant unu riscu grae pro sa vida de sa mama, pro evitare sa nàschida de unu pipiu cun una maladia connàschida o genètica grave fatale o chi ddu cundennet a patimentos o disabilidades graes meda, o pro minimare su nùmeru de fedos in ingraidèntzias plùrimas fintzas a unu nùmeru chi fatzat su riscu atzetàbile.

In su casu de ingraidèntzia non disigiada, si podet provocare s'istrumadura, cando sa fèmina detzidet ca non podet o non cheret tènnere su pipiu pro resones personales, sotziales, psicològicas o de salude mentale. Custos critèrios podent èssere legìtimos o nono, segundu su marcu legale chi currispondet. Praticadu dae professionistas de sa salude abilitados e cumpletadu cando pretzisu cun apògiu psicològicu e sotziale, su riscu de complicatziones sanitàrias o psicosotziales est mìnimu. Custa forma de abortu provocadu a s'ispissu est matèria de cuntierras èticas e de impedimentos legales. In is paisos de s'Unione Europea est autorizadu, intro sos lìmites de sa lege.

S'abortu clandestinu, sende chi est esecutadu dae personale non sanitàriu, a s'ispissu chentza de mesuras de igiene apropiadas, o chentza de una preparatzione o una sighidura adatos, est una de sas càusas printzipales de morte in fèminas giòvanas, mescamente in is paisos prus pagu isvilupados. In totale, cada annu morint unas 70.000 fèminas pro custa resone, mescamente in Àsia, in ue si produit su 55% de sas istrumaduras clandestinas.