Organizatzione de su Tratadu de s'Atlànticu Norte

Flag of Sardinia, Italy.svg
Artìculu in LSC
Flag of Sardinia, Italy.svg

Logo
Mapa de sos istados membros
Bandera

S'Organizatzione de su Tratadu de s'Atlànticu Norte, NATO (in inglesu, NATO: North Atlantic Treaty Organisation, e in frantzesu, NATO: Organisation giughet Traité de s'Atlantique Nord), a bortas connota puru comente a s'Alliàntzia Atlàntica, est un'organizatzione internatzionale istabilida in s'annu 1949 cun s'obietivu de collaborare in sa defensa in sos campos polìticu, econòmicu e militare. Fiat nàschida a pustis de un'acòrdiu naradu Tratadu de s'Atlànticu Nord chi fiat frimadu in Washington DC su 4 de abrile de su 1949. Sos paisos firmatàrios sunt istados sos de su Tratadu de Bruxelles (Bèlgiu, Frantza, Lussemburgu, Paisos Bàscios e Regnu Unidu), Istados Unidos e Cànada, comente fintzas àteros chimbe paisos de s'Europa Otzidentale cumbidados a partetzipare (Danimarca, Itàlia, Islanda, Norvègia e Portugallu). Fiat istada disinnada pro èssere una garàntzia de seguresa de sos istados de s'Europa Otzidentale a in antis de s'Unione Soviètica e sos alleados suos. Su Patu de Varsàvia fiat istrintu prus a tardu, in su 1955, pro opònnere fronte a sa NATO a pustis de s'ammissione e su possìbile rearmamentu de sa Repùblica Federale Tedesca. Comente fiat pròpiu a sa congiuntura de sa gherra frita, sas fortzas de sa NATO aiant atuadu petzi comente fortza dissuasiva. A pustis de s'iscontzu de s'Unione Soviètica, sa NATO aiat torradu a formulare sos obietivos e atividades suos, cuntzentrende·si in sa seguresa de totu s'emisfèriu norte. In custu cuadru, s'est isvilupada s'ùnica operatzione de atacu a unu paisu portada a in antis dae sa NATO in totu s'istòria sua: s'atacu contra de sa Jugoslàvia de su 1999. S'atacu fiat destinadu a firmare sa limpiadura ètnica in Kosovo pro parte de sos serbos. S'impreu dae parte de sas fortzas de sa NATO de armas radioativas de bassa intensidade (sas ballas de uràniu impoberidu) est istadu cuntestadu. Dae tando, sa NATO at partetzipadu a sas invasiones de s'Afganistàn e s'Iràq.

Sa sede de sa NATO s'agatat in Bruxelles e sa de su cumandu militare (SHAPE) a Mons, in Bèlgiu. Mediante sos mèdios logìsticos de sos paisos alleados, sa NATO organizat sos paisos ligados in matèria polìtica, econòmica e militare.

AllargamentosModìfica

Allargamentu in Europa

Durante s'istòria sua sa NATO at achiridu a pagu a pagu diferentes membros:

Atualmente Bòsnia e Erzegòvina, Georgia, Sèrbia e Ucraina sunt in tratativas pro s'intrada, mentras s'intrada de Tzipru est blocada dae sa Turchia pro more de sas perricas cun sa Grèghia.

Àteros progetosModìfica